Home

foto: Op de foto: Honours leerlingen WaterCampus

Heel Noord-Nederland enthousiast voor water en techniek

Dit project draagt bij aan de realisatie van Doel 5

In Noord-Nederland zitten veel bedrijven bij elkaar die zich allemaal bezighouden met water. Die bedrijven hebben doorlopend behoefte aan goed personeel. Daarbij lopen ze alleen tegen het probleem aan dat veel jongeren vanuit de regio wegtrekken naar de Randstad. Vooral middelbare scholieren die de overstap maken naar de universiteit, komen veelal in het westen terecht. Daarnaast sluiten hbo-opleidingen in de buurt niet altijd aan op de op water georiënteerde arbeidsmarkt. Om toch genoeg personeel te trekken, heeft de sector, verenigd in de WaterCampus Leeuwarden, plannen gemaakt om kinderen van alle leeftijden enthousiast te maken voor een carrière op het gebied van water en techniek. Met de doorlopende leerlijn water biedt de WaterCampus bijvoorbeeld onderwijs en activiteiten in de regio van de lagere school tot de universiteit. Daarbij is veel oog voor de doorstroom naar het bedrijfsleven. Het Centrum voor Innovatief Vakmanschap (CIV; mbo), het Centre of Expertise Water (CEW, hbo) en de Wetsus Academy (wo) spelen hierin een belangrijke rol.

Geslaagde opzet

‘Die opzet is geslaagd’, vertelt Jos van Dalfsen, manager Talent Program bij expertisecentrum Wetsus Leeuwarden. ‘Het aantal studenten bij betreffende mbo-, hbo- en wo-opleidingen in de regio neemt toe. Ook de doorstroom van mbo naar hbo verbetert. Ik ken bijvoorbeeld hbo-studenten die zelf aangeven dat ze via een van onze activiteiten in aanraking gekomen zijn met water. Daarnaast vinden studenten die uitstromen bij de verschillende opleidingen ook bijna allemaal direct een baan, bijvoorbeeld via een afstudeerstage. We houden dan ook goed in de gaten welke kennis en ervaring bedrijven nodig hebben en of de kwaliteit van het onderwijs voldoende is. Bij Wetsus werken wel 120 bedrijven en onderzoeksinstituten samen, zodat we daar een duidelijk beeld van hebben.’

Lesmodule met bouwpakket

Het Talent Program is een belangrijke pijler in de leerlijn water. Hiermee wil Wetsus kinderen in het lager en voortgezet onderwijs enthousiasmeren voor de watersector. Zo heeft het centrum op verzoek van Cito de module Blue Energy ontwikkeld voor het keuzevak natuur, leven en technologie (NLT). Dat wordt gegeven in de bovenbouw van havo en vwo. De lessen gaan over het opwekken van energie met zeewater en combineren theorie met practica. Van Dalfsen: ‘Deze module is heel succesvol. Hij is uitgerold bij 200 scholen door het hele land en is daar verwerkt in het curriculum. Er hoort ook een bouwpakket bij. Dat zorgt ervoor dat we contact blijven houden met de scholen. We krijgen bijvoorbeeld regelmatig vragen om het pakket aan te passen.’


Op de foto: Blue Energy opstelling

Kunstmest maken uit urine

Een tweede succes bij het voortgezet onderwijs zijn de Water Lab Dagen. Daarbij komen leerlingen uit de tweede en derde klas havo/vwo een dag lang op bezoek bij Wetsus en doen dan practica onder begeleiding van onderzoekers. Ze kijken bijvoorbeeld welk effect medicijnen hebben op het oppervlaktewater, halen drinkwater uit zeewater door het te ontzouten of maken kunstmest uit urine. Van Dalfsen: ‘We sluiten aan bij dingen die we zelf ook onderzoeken. Zo zien de leerlingen hoe ze hun lessen scheikunde, natuurkunde en biologie kunnen toepassen. Tussen de practica door is er tijd voor een rondleiding en dagen de onderzoekers leerlingen uit om bijvoorbeeld na te denken over hun profielkeuze. Zo gaan ze zich afvragen of techniek misschien iets voor hen is en wat ze daarvoor eigenlijk moeten kunnen. Dat kan verhelderend werken. Scholen zijn enthousiast over de Lab Dagen. Het programma is elk jaar vol. We monitoren alles ook en passen de activiteiten steeds aan op basis van feedback vanuit de doelgroep.’

Plusprogramma

Voor geïnteresseerde leerlingen vanaf de derde klas havo/vwo is er bovendien het Honours Program Water. Maximaal 18 leerlingen van verschillende scholen zetten zelf een onderzoek op en gaan een jaar lang elke donderdagmiddag naar het laboratorium van Wetsus om daaraan te werken. Een van de scholen die hieraan meedoet is het Christelijk Gymnasium Beyers Naudé uit Leeuwarden. ‘Wij waren op zoek naar invulling voor ons plusprogramma’, vertelt docent natuurkunde Erik Wessels. ‘Samen met een scheikundedocent heb ik toen aangeklopt bij Wetsus. We konden meteen aansluiten bij het programma. Wij organiseren voorlichting in onze natuur- en scheikundelessen. Iemand van Wetsus komt het programma dan presenteren. Geïnteresseerde leerlingen moeten vervolgens een sollicitatiebrief sturen en gaan bij Wetsus op kennismakingsgesprek.’ Van Dalfsen: ‘Op basis daarvan maken wij een selectie en stemmen dat ook af met de ouders en de school.’ Wessels: ‘Ze missen wel lessen daarvoor. Ze moeten dus echt gemotiveerd zijn en dat ook aankunnen.’

Eigen initiatief

De deelnemende leerlingen krijgen begeleiding van Wetsus-onderzoekers, maar eigen initiatief wordt erg gewaardeerd. In principe bedenken ze hun eigen onderzoeksvraag. Daarbij kunnen ze bijvoorbeeld wel voortbouwen op het onderzoek van een eerder groepje of aansluiten bij onderzoek van Wetsus. Wessels: ‘De leerlingen zijn er heel enthousiast over dat ze veel vrijheid en eigen verantwoordelijkheid krijgen. De onderzoekers nemen hen serieus. Ze worden niet als kinderen behandeld. Deze leerlingen zijn echt zelfstandig. Ze stellen mij bijvoorbeeld wel eens vragen voor hun project. Dan pikken ze heel snel op wat ik vertel en gaan daar zelf weer mee aan de slag.’

Naar internationale science fairs

Aan het eind van het jaar presenteren de deelnemers aan het Honours Program hun resultaten - in het Engels – op een science fair. Natuurlijk in aanwezigheid van familie en geïnteresseerde medeleerlingen en docenten van hun school. Een jury van Wetsus wijst daarbij een winnaar aan. Bovendien sturen ze de deelnemers naar internationale science fairs. Dit jaar gaat de hele groep bijvoorbeeld naar Polen. Van Dalfsen: ‘Op die internationale events merk je dat in het Nederlandse onderwijs nog relatief weinig aandacht is voor wetenschap. Het onderzoek van leerlingen uit bijvoorbeeld Amerika en China is vaak inhoudelijk innovatiever. Maar in hun presentatie en communicatie zijn de Nederlandse deelnemers wel heel sterk.’ Dankzij initiatieven als het Talent Program komt die aandacht voor wetenschap en techniek in het onderwijs er ook wel. Wessels: ‘Dit heeft echt meerwaarde voor onze leerlingen en de school!’

Dit project draagt onder meer bij aan de realisatie van doel 5 van het Techniekpact: Verbeteren aansluiting van het vo naar het mbo en ho

MEER CASES BIJ DOEL 5