Home

Techniek moet groeien!

Dit project draagt bij aan de realisatie van Doel 1

Integreren van Wetenschap & Techniek in de lessen van het basisonderwijs voor de groepen 7 en 8 en het creëren van een doorgaande leerlijn gericht op vaardigheden

‘Techniek moet groeien’, zo luidde het motto waarmee Petra Hummel acht jaar geleden als teamleider techniek bij de vmbo-locatie van RSG Wolfsbos begon. Al snel legde de school de link met het basisonderwijs en nodigde men zes basisscholen uit om op de vmbo-school techniekactiviteiten uit te komen voeren. “Aanvankelijk vooral ter lering en vermaak,” zegt Petra Hummel. “Toen techniek op het basisonderwijs een verplichting werd, ontstond bij ons de gedachte: ‘waarom zou het basisonderwijs niet veel meer kunnen profiteren van de know how die er is in het vmbo?’, vertelt Henk Lichtenberg, vakdocent schilderen van Wolfsbos. Met een budget van de school werden de activiteiten opgezet. Toen de pilotaanvraag voorbij kwam, was dat een ‘inkoppertje’. Maar wel met een duidelijke ambitie, namelijk om in te zetten op het realiseren van de techniekdoelen voor de basisschool.  

Van moment naar proces
“Wij willen een extra impuls geven aan techniek, omdat we meer aandacht willen voor alle talenten die er zijn”,  zegt Frank Klein, bovenschools Lifestylecoördinator bij Stichting Kits Primair met 11 openbare basisscholen. De Lifestylecoördinatoren werken aan een beredeneerd aanbod voor talentontwikkeling. Vanaf dit schooljaar wordt op het rapport van alle basisschoolleerlingen een talentenprofiel vermeld, zodat hun talenten meer tijd een aandacht krijgen, ook van ouders. De groepen 7 en 8 participeren in de pilot. Voor groep 5 en 6 is er een bedrijventour die ze technische processen laat zien bij verschillende bedrijven. Leerkrachten van groep 3 en 4 krijgen workshops om  lesideeën op te doen. “Wij hebben ook een Technieklijn van groep 1 tot en met 8,” vervolgt Olga Nijmeijer, directeur van basisschool het Rastholt en vertegenwoordiger van Stichting Bijeen met 13 openbare basisscholen. “Deze omgeving telt veel bedrijven en ondernemers met behoefte aan technische geschoold personeel. Dat maakt techniek voor ons een speerpunt”. 

“In de pilot hebben we de techniekactiviteit uitgebouwd van één moment op de vrijdagmiddag naar een proces”, licht Petra Hummel toe. Leerkrachten bereiden de activiteit in het basisonderwijs voor met powerpoints en lesbrieven. Ze bezoeken Wolfsbos om de techniekactiviteiten, begeleid door vakdocenten en soms vmbo-leerlingen, uit te voeren. Naderhand volgt een evaluatie door elke leerkracht. “De aanpak is steeds professioneler geworden,“ zegt Henk Lichtenberg. “Je moet de nieuwsgierigheid van leerlingen prikkelen, kaders bieden en leerlingen ruimte geven voor eigen inbreng. Aan het eind van elke vrijdagmiddag staan kinderen te trappelen om de volgende week weer te mogen komen!” 

Activiteiten gericht op vaardigheden o.a.: • Hout: een houten tol maken (zagen, vijlen, meetlat, schuurpapier)  • Beschilderen van een sticker (stickerpapier, afplakband, verschillende soorten en kleuren verf, verschillende penselen met verschillende diktes) • Metaal: een metalen agendaklem (adhv een werktekening maten overnemen op het metaal met een kraspen en metalen passer. Rondknippen, vijlen, schuren en buigen)  • Elektro: een discolamp (kroonsteentjes, losse snoeren, klemmetjes, batterij, lamp, tangetjes, striptang, schroevendraaiers) 
Activiteiten gericht op onderzoeken o.a. • Science (haargel maken, slakken onderzoeken, doorsnede van een boom onderzoeken, schakeling maken (serie/parallel), onderzoeken van braakballen van uilen, onderwerpen gerelateerd aan de exacte vakken. • Programmeren bij Wetenschap & Techniek met Arduino. 

Het vmbo beschikt over een hout-, metaal, schilder- en elektrolokaal en bovendien een groot sciencelab waar kinderen onderzoeksvaardigheden kunnen opdoen. Een techniekcoach van TechniekTalent.nu is aangetrokken om samen met Frank Klein de lesbrieven samen te stellen. Frank Klein: “De lesbrieven zijn op de vaardigheden geënt zodat ze gebruikt kunnen blijven als het product verandert.” 

Icoontje met lesbrieven
Enthousiaste en trotse kinderen en via hen enthousiaste ouders, leerkrachten en docenten. Een geleidelijke overgang, doordat kinderen al kunnen ‘proeven’ van de sfeer en werkwijze in het vmbo. Docenten die zien hoe zelfstandig basisschoolleerlingen al zijn. Een beeld van de kadergerichte leerweg bij leerkrachten, waardoor ze leerlingen die tegen een advies theoretische leerweg aanzitten beter kunnen adviseren. Een samenwerking die ervoor zorgt dat techniek geen solitaire aangelegenheid op de basisschool is. En integratie in de lessen in het basisonderwijs. De opbrengsten zijn talrijk. 

Inmiddels begint het aantal deelnemende basisscholen de 30 te naderen. “Met 775 kinderen op de vrijdagmiddagen zitten wij wel aan onze maximale capaciteit,” zegt Petra Hummel. Als projectleider is ze ook het brein achter een indrukwekkend kleurenschema waarop de organisatie (welke school wanneer) staat weergegeven. “Een behoorlijk werkje”, lacht ze. Twee weken van te voren krijgen alle basisscholen een signaal, zodat ze starten met de lesbrieven. Een week van te voren ontvangen ze de uitnodiging met aanwijzingen voor het bezoek. Frank Klein: “Op het bureaublad van elke leerkracht staat een icoontje waarmee je bij de lesbrieven komt, zodat het voor iedereen makkelijk vindbaar is.”  “Het is belangrijk dat er vooraf lesbrieven zijn, dat de deskundigheid in de les geborgd is door de inzet van vakdocenten en dat er steeds een ander vervolg is. Maar daar is naast een flinke dosis enthousiasme ook behoorlijk wat geld mee gemoeid. Ik krijg 500 docenturen voor de vakdocenten”, zegt Petra Hummel, “en dat is broodnodig.” En ook van de basisscholen van Kits Primair vraagt het busvervoer een ‘pittige investering’.   

Het concept stáát. Bijstellingen zijn er op detailniveau en in ‘handigheidjes’. Dat de samenwerkingspartners ermee dóórgaan spreekt bijna vanzelf. Met de wens ouders en ondernemers meer te betrekken. Henk Lichtenberg: “Je kunt prima zaken doen met individuele bedrijven, maar collectief is een ander verhaal.” En last but not least: ook de vmbo-bovenbouwleerlingen zijn aangehaakt. Soms op een bijzondere wijze: De techniekactiviteiten op de vrijdagmiddag vallen samen met het nablijfuur. Wie moet nablijven, draait mee in het programma. Dan is nablijven ineens niet meer zo’n straf! 

Meest trots op: Enthousiasme van leerlingen en de positieve feedback van leerkrachten op het volledige programma

Grootste uitdagingen: Leerkrachten warm krijgen voor techniek, beginnend op de pabo en de stap maken van scholing naar implementatie (cyclisch of binnen de taak). 

Tip: ‘Draag de samenwerking uit, op je website en in de PR’, opdat het bekend wordt en mensen aanhaken. 

Deze case is een voorbeeld van doel 1 van het Techniekpact: Basisscholen bieden in 2020 structureel W&T aan

Dit is één van de praktijkvoorbeelden uit de publicatie IJzersterke combinaties po-vmbo: zes netwerken van scholen hebben gedurende ruim een jaar een pilot uitgevoerd waarin ze ervaring hebben opgedaan met samenwerken op het gebied van wetenschap en technologie.

Lees ook de case Koploper techniekonderwijs, waarin Petra Hummel samen met Jarno Zwiers, leerkracht groep 7/8 van basisschool Het Rastholt in Hoogeveen vertelt zij hoe techniekonderwijs op basisscholen vorm krijgt.

MEER CASES BIJ DOEL 1