Home

leren in de techniek // Nieuwsbrief // Zuidoost

PPS stoomt kwetsbare jongeren en volwassenen klaar voor Zuid-Limburgse arbeidsmarkt

Binnen VOORdeel & VERVOLG werken de 3 O’s in Zuid-Limburg samen om kwetsbare jongeren en mensen met enige afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Het programma heeft in oktober 2017 hun RIF-aanvraag toegewezen gekregen, hiermee ontvangen zij 2 miljoen euro subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap. Hiernaast investeert ook de Provincie Limburg 1,2 miljoen euro. Inmiddels zijn we bijna anderhalf jaar verder: hoe staat het er nu voor binnen deze publiek-private samenwerking? Dymphy Kees, strategisch adviseur onderwijs, vertelt.

Vanuit welke behoefte is VOORdeel & VERVOLG opgericht? Waarom is er specifiek voor gekozen om kwetsbare jongeren en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt te helpen?
“Nederland heeft, net als veel landen in Europa, te maken met vergrijzing en ontgroening op de arbeidsmarkt. In Zuid-Limburg is de krimp nog sterker dan in de rest van Nederland en de arbeidsparticipatie is lager dan in de rest van Nederland. Omdat minder jongeren de arbeidsmarkt betreden, wordt het voor organisaties steeds moeilijker om nieuw personeel aan te trekken. Daarbij betekent minder instroom van jonge werknemers dat iedereen langer zal moeten doorwerken.

Ook is er sprake van grote maatschappelijke veranderingen die de inzetbaarheid van werknemers beïnvloeden. De competenties die nodig zijn om het werk naar behoren uit te voeren, veranderen met steeds grotere snelheid. Bovendien veroudert kennis steeds sneller. Bedrijven krijgen hierdoor moeite om aan voldoende gekwalificeerd personeel te komen om op deze manier productief en innovatief te blijven.

Terwijl de economie draait, ontgroening en vergijzing toeslaan en werkgevers in toenemende mate moeilijk aan werknemers kunnen komen, staan er toch nog veel mensen aan de kant. Daarnaast hebben veel mensen - die nu wel werk hebben - door technologische ontwikkelingen een kwetsbare arbeidsmarktpositie. Zo zijn in Nederland meer dan 1,5 miljoen mensen aan het werk zonder startkwalificatie. Zij zijn, mede vanwege dat gebrek aan een startkwalificatie, kwetsbaar op de arbeidsmarkt. Zij hebben een grotere kans op verlies van werk en als zij hun werk verliezen, hebben zij een kleinere kans om snel weer een nieuwe baan te vinden.

Voor organisaties is het gegeven het bovenstaande van steeds groter belang om actief te sturen op de duurzame inzetbaarheid van medewerkers.

Uit zowel Europees als Nederlands onderzoek blijkt dat ook voor laaggekwalificeerde jongeren en volwassenen scholing een belangrijk middel is om tot duurzame arbeidsparticipatie te komen. Levenslang le­ren bevordert de duurzame inzetbaarheid. Scholing is echter, vooral bij laagopgeleide werknemers, niet vanzelfsprekend. Effectieve leermogelijkheden voor laaggekwalificeerden zijn gelimiteerd en hun participatie in leven lang leren is laag. In Nederland blijft de scholingsdeelname van laagopgeleide werknemers achter bij de scholings-deelname van middelbaar en hoger opgeleide werknemers. Groepen met een zwakke arbeidsmarktpositie volgen de minste scholing.

VOORdeel & VERVOLG biedt een arbeidsmarkt- en toekomstgericht onderwijsprogramma op maat in de vorm van contextrijk leren en leren in de praktijk, waarmee voor deze doelgroep een brug naar duurzaam werk wordt geslagen. Deelnemers volgen (delen van) een hiervoor aangepaste mbo Entree-opleiding en kunnen als dat binnen hun mogelijkheden ligt, vandaaruit doorstromen naar een eveneens aangepaste mbo niveau 2 opleiding, die voorziet in een z.g. startkwalificatie.

In Europees verband is onderzoek gedaan naar succesfactoren in onderwijsprogramma’s voor laagopgeleide mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Uit dit onderzoek komt naar voren dat onderwijsprogramma’s waarin de ontwikkeling van kerncompetenties, contact met werkgevers en praktijkleren (‘Work-Based-Learning’) worden gecombineerd de (her)intreding van deze groep op de arbeidsmarkt het meest bevorderen.

Het VOORdeel & VERVOLG onderwijsconcept is op deze factoren gebaseerd. De mbo Entree opleiding (en indien haalbaar in combinatie met een mbo niveau 2 opleiding) wordt ingezet als instrument om de duurzame inzetbaarheid van de doelgroep te vergroten.

Voor deelnemers waarvoor de mbo Entree-opleiding (mbo niveau 1) en/of een startkwalificatie (mbo niveau 2) (nog) niet in zijn geheel haalbaar is, wordt cursorisch onderwijs ingezet, dat gecertificeerd wordt door middel van praktijkverklaringen (praktijkloket SBB) of instellingsverklaringen (mbo). In de VOORdeel (& VERVOLG) trajecten kunnen tevens op maat extra taaltrajecten worden ingebouwd, zowel voor anderstaligen (NT 2) als voor autochtonen met een taalachterstand (NT 1). Deze taaltrajecten worden gerelateerd aan de beroepscontext (vakgericht taalonderwijs) vormgegeven.

Het onderwijs wordt aangeboden in de vorm van praktijkleren, waarbij authentieke beroepsopdrachten worden ingezet. Theorie en vaardigheden worden ‘just in time’ (op het moment dat het nodig is om de opdracht goed uit te kunnen  voeren) en ‘just enough’ (niet meer dan nodig is om de opdracht goed uit te kunnen voeren) aangeboden. Hierbij staan de wensen van het bedrijf en het leerproces van de deelnemer aan het onderwijsprogramma centraal.

De VOORdeel & VERVOLG opleidingstrajecten worden op maat voor de partners van VOORdeel & VERVOLG en op maat voor de deelnemers ontwikkeld en uitgevoerd door de partners onderwijs, overheid en regionaal bedrijfsleven gezamenlijk."

Hoe gaan jullie te werk? Kunt u een mooi voorbeeld geven? 
Opleiden van eigen mensen van bedrijf
“Een mooi voorbeeld is Emma Safety Shoes, waar een groepje zittende werknemers het VOORdeel & VERVOLG traject volgt. Emma Safety Shoes is een ‘oud’ Sociale Werkvoorziening bedrijf met veel lager gekwalificeerde werknemers. Bij screening voor de start, waarvoor wij de AMN talentscan inzetten, bleek dat een deel van deze mensen cognitief veel meer in hun mars had dan het bedrijf (en de kandidaat) zelf had gedacht. Deze mensen hadden dus de potentie om zich te ontwikkelen tot veel breder inzetbare werknemers. Inmiddels hebben reeds enkele deelnemers het Entree-diploma behaald en zijn enkele deelnemers zelfs bezig met een BBL niveau 2 opleiding.”

Opleiden van leerlingen van het Praktijkonderwijs
“Uit longitudinaal onderzoek is gebleken dat een grote groep leerlingen de overstap van praktijkonderwijs naar mbo maakt (40%) en daar zeer succesvol is. Een fors deel (40-60%) van de leerlingen die starten op mbo-niveau 1 stroomt daarna nog door naar een opleiding op mbo-niveau 2. De kansen op de arbeidsmarkt voor deze doelgroep worden daarmee sterk vergroot.

In Zuid-Limburg is de deelname aan het praktijkonderwijs hoog en was de doorstroom vanuit het praktijkonderwijs naar het mbo nog niet zo groot. Sinds enige tijd wordt de mbo Entree-opleiding in de vorm van een VOORdeel & VERVOLG praktijkgerichte leerroute al gestart terwijl de leerlingen nog in het 4e jaar van het Praktijkonderwijs zitten. Ze volgen dan ‘het VOORdeel’ (= het eerste deel van de mbo Entree-opleiding), terwijl ze nog ingeschreven zijn op het Praktijkonderwijs. Als ze het VOORdeel met goed gevolg hebben afgerond, maken ze een vloeiende  overstap naar het mbo (doorlopende leerlijn), waar ze de rest van de Entree-opleiding afronden.

Op deze wijze zijn reeds enkele tientallen leerlingen van het Praktijkonderwijs in de afgelopen twee jaar er in geslaagd om een Entree-diploma en zelfs een niveau 2 diploma [startkwalificatie, red.] te behalen.”

Opleiden van mensen uit bestanden van Sociale dienst
“Binnenkort gaat een VOORdeel opleidingstraject van start in samenwerking met de Gemeente Heerlen en een aantal bedrijven in de regio. Mensen worden vanuit een situatie van werkloosheid geplaatst in een VOORdeel opleidingstraject. Omdat niet precies duidelijk is op welk terrein de competenties en ambities van deze groep liggen, wordt het VOORdeel opleidingstraject gebruikt als ‘diagnose’ en loopbaanoriëntatietraject, om de deelnemers een beter inzicht te laten verkrijgen in de eigen mogelijkheden en onmogelijkheden. Daarnaast wordt er georiënteerd op  de arbeidsmarkt waardoor er een beter beeld bestaat van de (regionale) mogelijkheden. Tegelijkertijd volgen ze ook al een substantieel deel van de mbo Entree-opleiding, waardoor de stap naar verder leren kleiner wordt.”

En hoe zijn jullie destijds van start gegaan? Waar kijkt u met trots op terug en wat was nog wel even een uitdaging?
“Waar ik trots op ben, is dat er veel tijd en energie gestoken is in de opstart van het samenwerkingsverband. Omdat we heel graag, in het belang van de doelgroep en het bedrijfsleven, op Zuid-Limburgs niveau als ‘eenheid’ en op een eenduidige wijze wilden opereren, was het noodzakelijk dat alle Zuid-Limburgse scholen voor mbo, praktijkonderwijs (PrO), vmb-basis en voortgezet speciaal onderwijs (vso) zouden participeren in de publiek-private samenwerking. Tevens was betrokkenheid van de drie centrumgemeentes en het UWV in Zuid-Limburg essentieel. Het is geweldig dat het gelukt is om de partijen in het belang van de doelgroep en het Zuid-Limburgse bedrijfsleven op één lijn te krijgen en dit brede samenwerkingsverband op te zetten.

Hiernaast is het iedere keer weer geweldig om de succeservaringen van kandidaten te zien en te horen. Dat is uiteindelijk waar we het voor doen!

En het is fantastisch om te zien dat het innovatief onderwijs dat wordt ontwikkeld werkt! Dit is ontzettend motiverend voor ontwikkelaars, docenten en kandidaten.

Om zoveel partijen op één lijn te krijgen en te houden is wel een hele opgaaf en vergt nog steeds veel energie.

Ook is het een uitdaging om voldoende deelnemers binnen de doelgroep te vinden die een opleiding willen volgen en zich op deze wijze verder willen ontwikkelen. Hiervoor is nodig dat de bedrijven gaan inzien dat investeren in hun eigen personeel om de duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers te vergroten, essentieel is. Verder is nodig dat er zicht komt op de competenties en talenten van de mensen in de bestanden van gemeentes en UWV, zodat deze mensen vanuit een situatie van werkloosheid door middel van een gericht opleidingstraject naar werk kunnen worden begeleid.”

Wat kunnen we op korte termijn van jullie verwachten?
“We gaan aan de slag om het volume van deelnemers aan dit unieke scholingstraject te laten toenemen.

Verder gaan we beginnen met gecombineerde Entree-niveau 2 opleidingen, waarmee deze doelgroep sneller en gerichter naar een startkwalificatie kan worden geleid. Met dit concept starten bijvoorbeeld binnenkort enkele pilots, mogelijk gemaakt door krachtenbundeling tussen VOORdeel & VERVOLG en het Techniek College Zuid-Limburg.

Ook gaan praktijktrajecten van start voor deelnemers waarvoor een Entree- of niveau 2 opleiding vooralsnog te hoog gegrepen is. VOORdeel & VERVOLG is in Zuid-Limburg het programma dat de pilot Praktijkleren met praktijkverklaring uitvoert in nauwe samenwerking met SBB.”

Wat zijn jullie gouden tips voor andere samenwerkingsverbanden die hiermee aan de slag willen?
“Investeer in samenwerking en houd vol!”

Achtergrond

Het programma VOORdeel & VERVOLG is een uniek samenwerkingsverband, waarin alle onderwijsinstellingen voor mbo, vmbo, vso en PrO in Zuid-Limburg samenwerken met gemeentes, UWV en reeds vele ondernemers. VOORdeel & VERVOLG is eveneens de naam van het opleidingstraject dat ontwikkeld wordt om de arbeidsparticipatie en dus de duurzame inzetbaarheid van kwetsbare doelgroepen te verhogen door arbeidsmarkt- en toekomstgericht onderwijs op maat (op maat voor de doelgroep en voor de arbeidsmarkt).

De doelgroepen waar VOORdeel & VERVOLG zich op richt, zijn enerzijds jongeren in het vmbo, praktijkonderwijs (PrO), voortgezet speciaal onderwijs (vso) en mbo Entree-onderwijs en anderzijds volwassenen met (enige) afstand tot de arbeidsmarkt vanuit bestanden van regionale overheden en UWV, vluchtelingen/immigranten/anderstaligen, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt vanuit ‘verborgen werkloosheid’ en zittende werknemers zonder startkwalificatie.

Meer informatie: www.voordeelvervolg.nl