Home

algemeen // Nieuwsbrief

Techniek is the beating heart van onze samenleving

Op maandag 20 mei 2019 vond op de Brainport Industries Campus in Eindhoven de Techniekpact Jaarconferentie plaats. Verslag van een middag vol urgente boodschappen en ambitieuze oplossingen.

Ruim vierhonderd bezoekers. Vier inspirerende TechTalks. 12 ‘stations’ verspreid over het prachtige pand van de Brainport Industries Campus, waar je kennis kunt maken met evenzoveel pareltjes op het snijvlak van onderwijs en arbeidsmarkt waarbij onderwijs, ondernemers en overheden gezamenlijk investeren in TechTalent. Dit zijn de ingrediënten voor deze maandagmiddag, ingebracht door de Techniekpactpartners in Zuid-oost Nederland en West Brabant, de regio’s die deze editie van de Techniekpact Jaarconferentie organiseren. Start en afsluiting zijn plenair, maar in de uren daartussen kun je je volop vergapen aan initiatieven, projecten en krachtenbundelingen die een inkijkje verschaffen in de technologische hoogstandjes en ambities voor de komende jaren. Het is moeilijk kiezen, maar je kunt je aansluiten bij een groep en vervolgens een TechTrack volgen, waarbij je op je route drie stations aandoet waarin diverse organisaties hun goede voorbeelden presenteren en je een TechTalk volgt.

Beating heart

Het is een ‘ontdekkingstocht’, zoals dagvoorzitter Simone van Trier het omschrijft in de plenaire opening. Maar wel eentje waarbij voortdurend een gevoel van urgentie als een schaduw met je meereist. In elke sector zijn grote tekorten aan goed opgeleide vakmensen, maar techniek is ‘the beating heart van onze samenleving’, zoals de Eindhovense burgemeester en Brainport Network-voorzitter John Jorritsma het omschrijft. Hij is een van de eerste sprekers die Van Trier op het podium vraagt. ‘Techniek hebben we elke dag nodig. Het is een onderdeel van onze maatschappelijke evolutie. Innovatie en groei kunnen we alleen realiseren met talent. Talentontwikkeling is dan ook de grootste uitdaging.’ John Blankendaal, Managing Director Brainport Industries, voegt toe dat de plek waar we ons nu bevinden die uitdaging graag aangaat. ‘We moeten dit samen doen. Daarom bundelen we onze krachten op deze campus.’ Beiden heren beseffen dat je er met een gebouw als deze – de campus krijgt overigens nog vier andere gebouwen – nog niet bent. Er is behoefte aan een Deltaplan om techniek nog meer onderdeel te laten zijn van het onderwijsecosysteem. ‘We moeten techniek beter positioneren’, zo luidt de conclusie.

Nieuwe voorzitter Techniekpact

Daarna betreedt Pieter Waasdorp, directeur Ondernemerschap van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het podium. Hij deelt mee dat het kabinet blij is met de aanpak van het Techniekpact en deze kabinetsperiode het programma blijft ondersteunen. Vervolgens mag hij de nieuwe voorzitter van de Landelijke Regiegroep Techniekpact introduceren: Thea Koster, lid van het College van Bestuur van Deltion College Zwolle. Zij neemt het stokje over van Doekle Terpstra en zal zich tot eind 2020 inzetten voor een optimale afstemming tussen landelijk beleid en regionale uitvoering van het Techniekpact. ‘Het Techniekpact heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een effectieve aanpak om regionaal samen te werken aan een toekomstbestendige technische arbeidsmarkt’, vertelt Koster. ‘We zien nieuwe agenda’s ontstaan – gericht op onder andere het klimaat, duurzaamheid en de energiesector – die alleen kunnen slagen als er voldoende geïnvesteerd wordt in human capital. Ik roep partijen op om hierin volop de infrastructuur van het Techniekpact, dat zich kenmerkt door actie in de regio in verbinding met landelijk beleid, te benutten.’ De kersverse voorzitter pleit voor een meer samenhangende aanpak voor het stimuleren van jongeren en werkzoekenden voor de techniek, een oproep die onderstreept wordt door de cijfers van de Techniekpact Monitor 2019. Daaruit blijkt dat de vraag op de arbeidsmarkt naar technisch en ict personeel neemt nog altijd flink toe: ruim 71.000 vacatures in de techniek en 15.000 in de ict. ‘Techniekpact is enkele jaren begonnen’, stelt Koster. ‘Maar het begint eigenlijk pas nu.’

Nauw samenwerken met bedrijfsleven

De triple helix moet dus aan de bak. Het onderwijs – hier op het podium, kort na het gesprek met Thea Koster, vertegenwoordigd door vmbo-docent Thijs Faassen, is er klaar voor. ‘We moeten leerlingen van jongs af aan enthousiasmeren voor techniek’, vindt hij. ‘Zij hebben geen beeld bij techniek. En hun ouders hebben wel een beeld, maar het verkeerde. We moeten hen al veel eerder laten zien hoe veelzijdig techniek is. En dat kan alleen als we nauw samenwerken met het bedrijfsleven.’ Ondernemer John Vullings, directeur van het gelijknamige metaalbewerkingsbedrijf, is het daar beslist mee eens en wil dan met name laten zien dat robotisering geen bedreiging is, maar juist een kansen biedt. ‘Er verdwijnen veel banen door de robotisering, maar er komen er ook veel voor terug’, zegt hij. ‘We moeten investeren in mensen die daarmee kunnen en willen werken.’

Hybride docent als schakel

Een belangrijke rol hierbij kan gespeeld worden door een docenttype dat met een been in het onderwijs staat en met een been in het bedrijfsleven: de hybride docent. ‘De hybride docent kan zorgen voor een betere aansluiting van het onderwijs op het bedrijfsleven’, stelt Frits van Hout (ASML), de laatste spreker bij dit plenaire gedeelte. ‘Onze werknemers vinden het geweldig om hun passie voor techniek door te geven aan studenten. Gastlessen zijn dan ook gemakkelijk geregeld. Maar lessen laten verzorgen door de hybride docent in de pure 50/50-vorm vergt tijd. Daarom beginnen we eerst met een “hybride light”-pilot, waarbij enkele medewerkers 4 tot 8 lessen per week geven. Daarmee lossen we niet te tekorten aan technici op, maar het is een start. Een impuls ook die we graag landelijk opschalen. We gaan dit samen aanpakken met Fontys, maar wel met de nodige zorgvuldigheid.’

TechTracks en TechTalks

Dan is het tijd voor de eerder beloofde ‘ontdekkingstocht’. De bezoekers volgen in groepsverband een eigen TechTrack. Elke groep bezoekt 3 ‘stations’, alwaar zij een presentatie of workshop krijgt. De variatie is groot. Zo krijg je bij de workshop van Craft Education en Van Hoof Groep aan de hand van een tandwiel uit een windmolen inzicht in de wijze waarop deze twee bedrijven kennisontwikkeling in het MKB hebben opgezet. Verderop, backstage in een grote hal, staat een complete bolide centraal: de geavanceerde zonneauto van Solar Team Eindhoven, waarmee de studenten van de TU/E in oktober voor de vierde keer op rij het ‘cruiser’-klassement van de zonneautorace in Australië willen winnen. Bij elke presentatie spat de passie ervan af.

Maatschappelijke rol

Dat geldt ook voor de TechTalks. Zakenvrouw van het Jaar 2018 Aukje Kuypers vertelt een uitermate aanstekelijk verhaal over hoe zij de werknemers van technisch dienstverlener Kuijpers klaarstoomt voor de energietransitie. ‘Wij willen alleen nog maar energieneutraal bouwen. Je moet immers altijd oog hebben voor de volgende generatie’, aldus Kuypers. ‘Door techniek op deze manier in een maatschappelijk context te plaatsen, geef je het vak toegevoegde waarde. Als bedrijf uit de technische hoek spelen we dan ook een belangrijke maatschappelijk rol. Daarin willen we iedereen meenemen: onze medewerkers, onze klanten en de omgeving.’ Het zijn geen loze woorden. Medewerkers voeren bij Kuijpers bewustwordingsgesprekken, waardoor ze bewust raken van hun eigen handelen. Hierbij geldt: weet wie jezelf bent, zodat je die ‘eigen ik’ kunt inzetten in je werk. Hiervoor is bij Kuijpers zelfs een psychologe in dienst. Dan de klanten: het installatiebedrijf wil in hoge mate meedenken. ‘Het is bij ons niet “u vraagt, wij draaien”, maar “u vraagt, wij vragen door”’, onderstreept de Zakenvrouw van het Jaar. En dan de omgeving. Die krijgt letterlijk de mooie kant van duurzaamheid te zien: zonnepanelen met LED-verlichting die bijvoorbeeld meekleurt met het avondrood. Circulair (want alles te hergebruiken), sustainable én esthetisch verantwoord…

Over de TechTalks van Ronald Paulissen & Ron Herber (TECH2Create), Yvonne van Hest (Brainportscholen) en Laurens Swanenberg (over vooruitstrevend personeelsbeleid) kunt u elders in deze nieuwsbrief meer lezen.

Plenaire afsluiting

Na enkele uren urgentie, ambities en kansen, is het tijd voor de plenaire afronding. Daarin krijgen we allereerst een fraai staaltje van Leven Lang Ontwikkelen te horen. Roy van Mulkom, medewerker bij VDL Nedcar, werkte al 32 jaar bij de enige serieautoproducent van Nederland. Hij wilde graag voor zijn kinderen een functie op een hoger niveau, maar kon met zijn LTS-opleiding niet solliciteren op vacatures die om mbo-niveau 3 of 4 vroegen. ‘Ik wist dat ik meer kon, maar dan moest ik wel gaan leren. Dat heb ik uiteindelijk toch gedaan. Gemakkelijk was het niet: ik moest voor én na mijn dienst nog twee uur naar school. Collega’s lachten me in het begin ook uit. “Royke, waar ben je toch mee bezig?”. Maar nu heb ik mijn diploma. En zij niet.’

Leven lang ontwikkelen

Op dezelfde bank als Roy zit Claudia Reiner (Directeur van installatiebedrijf Caris en Reiner). Het verhaal van Roy is zeer herkenbaar voor haar: veel van haar medewerkers maakten een vergelijkbare ontwikkeling door. ‘Mensen vinden het leuk om zichzelf te blijven ontwikkelen’, beaamt ze. ‘Ook als het bijvoorbeeld om het onder de knie krijgen van een nieuwe techniek gaat. Leren gebeurt niet alleen op school, maar ook in de praktijk.’ Monteur Jel Vandeberg, eveneens aangeschoven, heeft ook een mooi verhaal. Hij was opgeleid als leraar geschiedenis, maar heeft in die hoedanigheid nooit voor de klas gestaan. ‘Ik heb wel nog wat andere vakken gegeven, zoals Nederlands’, vertelt hij. Maar uiteindelijk maakte Jel een carrièreswitch. ‘Mijn buurman enthousiasmeerde me voor de techniek’, legt de voormalig docent uit. ‘Ik moest wel wennen aan het werken op een bouwplaats. Dat is zo anders dan een school. Maar ik heb er geen moment spijt van.’

Techniekcoalitie

Bovenstaande ervaringen vormen een mooie opmaat voor het feitelijke slotstuk van deze Jaarconferentie: de lancering van de Techniekcoalitie. Dit is de gezamenlijke aanpak van Zuid-Nederland met regio’s Brainport Network, FME, Koninklijke Metaalunie, Techniek Nederland en de opleidingsfondsen OOM, A&O en OTIB voor Leven Lang Ontwikkelen. Hiermee willen de partners kleine en middelgrote technische bedrijven in Zuid-Nederland intensief ondersteunen in het opstellen van toekomst- en personeelsplannen voor de competenties en beroepen van de toekomst. Op het podium praten Joost van den Akker (gedeputeerde Economie en Kennisinfrastructuur bij de Provincie Limburg), Gert-Jan Buitendijk (Directeur-Generaal Werk bij het ministerie van SZW), Nienke Meijer (CvB-voorzitter Fontys University of Applied Sciences) en Ton Wilthagen (vertegenwoordiger landsdeel ZO Tilburg University) door over de noodzaak tot afgestemd beleid voor Leven Lang Ontwikkelen en hoe vanuit regio’s activiteiten hiervoor meer afgestemd kunnen worden op het landelijke beleid. ‘Deze Coalitie is een enorme impuls voor Zuid-Nederland’, stelt Joost van den Akker. Maar de scoop is beslist breder. ‘Ik zie het als taak van de overheid om ervoor te zorgen dat alle regio’s elkaar inspireren’, benadrukt Gert-Jan Buitendijk. Er is daarbij haast geboden, want ‘de arbeidsmarkt is de achilleshiel van onze economie en dus van onze welvaart’, aldus Ton Wilthagen.

Gelukkig zijn er veel initiatieven en mogelijkheden. Zo tipt Nienke Meijer de website Samenklaarvoordetoekomst.nl. Daarnaast is er MKB!dee, een subsidieregeling van de overheid voor het MKB om samen met anderen te investeren in de versterking van kennis en vaardigheden van personeel. En nu, mede dankzij een simpele, maar gezamenlijk druk op een rode knop, is er de Techniekcoalitie. Zo eindigt deze middag vol urgente boodschappen en ambitieuze oplossingen veelbelovend.