Home

kiezen voor techniek // PO/VO // Thea Koster

Van regionale initiatieven naar landelijk beleid

Eind november verscheen het nieuwe maandblad Kader Primair van de Algemene Vereniging Schoolleiders, met als thema 'wetenschap & techniek'. Hierin onder meer een interview met Thea Koster over het belang van w&t en onderzoekend en ontwerpend leren in het basisonderwijs. 

W&t als apart vak is niet de enige mogelijke oplossing

Meer leerlingen naar technische opleidingen en uiteindelijk beroepen. Met dat doel sloten onderwijsinstellingen, werkgevers, regio’s en rijksoverheid alweer zes jaar geleden het Nationaal Techniekpact 2020. Thea Koster is sinds dit jaar voorzitter en staat voor de taak de vele regionale initiatieven te vertalen naar voorstellen voor de ministeries van EZK, OCW en SZW.

U bent lid van het College van Bestuur van Deltion, een groot ROC in Zwolle. Waarom belde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat u om het Techniekpact voor te zitten?
“Het Techniekpact is opgezet vanuit de regio’s. Als voormalig wethouder van Leeuwarden weet ik hoe het op dat niveau werkt. Daarnaast heb ik als bestuurder van Deltion, met zestig procent technische studenten, veel contacten met het technische bedrijfsleven. Ook weet ik de weg in Den Haag. Ik had trouwens zelf ook een bèta-pakket.”

Welke ambities van het pact zijn al verwezenlijkt?
“Het streven was om tot afspraken te komen tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Om meer mensen in de techniek te krijgen, moet de aansluiting met het onderwijs verbeteren. Het is gelukt kennis over hoe we dat kunnen doen regionaal aan te jagen, er is geen regio die géén experimenten heeft. In Gelderland geven ze techniek al een plek in het basisonderwijs, er zijn elders experimenten met technische leerlijnen voor vmbo-mbo. Zo zijn er nog honderden initiatieven. De komende periode is extra aandacht nodig voor instroom, Leven lang ontwikkelen, techniekonderwijs en hybride docenten.”

)Wat wilt u de komende tijd nog bereiken?
“Ik wil de rode lijnen van al deze experimenten ontdekken. Het idee was: laat duizend bloemen bloeien. Als Techniekpact weten wij wat er speelt, maar de regio’s hebben de regie op hun projecten. Wat werkt daar zó goed dat we het landelijk moeten overnemen? Dat gaan
we nu ophalen. Met die kennis kunnen we voorstellen ontwikkelen, bijvoorbeeld rond het om- en bijscholen van mensen. Als mensen zich moeten scholen, is daar natuurlijk ook budget voor nodig. Dan hebben we het over systeemhervormingen.”

Welke taak ligt er voor het basisonderwijs?
Moet techniek een basisvak worden? “Het is vooral van belang dat kinderen een manier van
denken ontwikkelen die nodig is voor technische beroepen: onderzoekend en ontwerpend leren. Dat zou tot de basisvaardigheden van leerlingen moeten behoren en speelt dus een rol in de discussie rond het nieuwe curriculum. Wetenschap en Techniek zou een vak kunnen vormen, maar dat is niet de enige mogelijke oplossing. W&T-vaardigheden kunnen tijdens de rekenles gestimuleerd worden, maar ook bij natuur-, taal- en geschiedenisonderwijs. Het speelt vakoverstijgend.”

De meeste leerkrachten hebben zelf geen bèta-achtergrond en staan niet te springen om ‘weer een taak erbij’.
“Natuurlijk weet ik van de druk in het onderwijs. We moeten kijken wat haalbaar is, zonder iets voor te schrijven. De eerste vraag is: zijn leerkrachten hier klaar voor, kunnen ze het? We moeten ook naar de lerarenopleidingen kijken: in hoeverre zit dit aspect al in het opleidingsprogramma? Of is W&T een thema waar leraren of scholen zich in zouden moeten
kunnen specialiseren? Is het een idee om met vakdocenten te werken? Dit zijn allemaal vragen die het onderwijs zelf mag beantwoorden, zij hebben daar vrije keuze in.”

Hoe kunnen schoolbesturen dit financieren?
“Voorop staat dat we de doelstellingen niet moeten laten inperken door financiële beslommeringen. Dit speelt op systeemniveau. Kosten voor bij- en nascholing horen niet op
het bordje van het onderwijs. Daarom is het ook goed dat Sociale Zaken is aangehaakt.”

Niet alleen bèta-talenten maar íedere leerling is te interesseren voor techniek en technologie, blijkt uit onderzoek van het Platform Talent voor Technologie. Hoe doen we dat?
“Het mooie is dat we niet alleen wiskundigen, systeembouwers of andere harde bèta’s nodig hebben, maar ook mensen die breder geïnteresseerd zijn in technologie. Het onderzoek benoemt vijf bètatypes die onderling sterk verschillen in hun houding en elk een eigen aanpak vergen. Daarom moeten we de cross-overs tussen techniek en technologie zichtbaar maken. Veel jongeren hebben belangstelling voor media, zie Instagram. Dat is ICT. Interesseer je je voor de zorg? Dan kom je ook in aanraking met zorgtechnologie. Of voor sport? Dat gaat ook over voeding en het meten van effecten op prestaties.”

We proberen al decennialang meer meiden voor techniek te interesseren. Waarom lukt het niet?
“In het VO kiezen steeds meer meiden voor een bètaprofiel, zeker op het havo en vwo. Maar als ze een beroep kiezen, dan komen ze vaak op het snijvlak van techniek en management en uiteindelijk kiezen ze dan toch vaak voor management.”

Hoe komt dat? Hoe krijgen we vrouwen wel in de echt technische beroepen?
“Meiden willen met meer zijn. Er zijn dus meer rolmodellen nodig, vooral in de bijzondere techniek. Denk aan Luchtvaart, Mechatronica. Een vrouwelijke André Kuipers, dát zou helpen. Naast meiden missen we ook jongeren met een niet-westerse achtergrond, die kiezen vaak een commercieel-administratief beroep. Ook daar ontbreekt het aan rolmodellen.”

Wat kunnen schoolleiders doen?
“Techniek en de bredere technologie zitten in alle werkgebieden, niet alleen in elektrotechniek of werktuigbouwkunde. Ieder kind moet zijn of haar talent voor technologie kunnen ontdekken en ontplooien. Ik hoop dat schoolleiders met dat besef hun leerlingen willen klaarstomen,
zodat ze met gelijke kansen naar de wereld van morgen bewegen. Schoolleiders hoeven het uiteraard niet alleen te doen of het wiel opnieuw uit te vinden. Voor ondersteuning kunnen ze zich wenden tot een van de acht regionale W&T-netwerken die actief zijn in Nederland.”

Het artikel is ook hier te lezen (pdf-download).